بهگزارش قدس آنلاین، یک سال پس از آنکه دونالد ترامپ با اعمال تعرفههای سنگین موسوم به «روز آزادی» معادلات تجارت جهانی را دگرگون کرد، اکنون پیامدهای این تصمیم بیش از پیش آشکار شده است. این تعرفهها بسیاری از شرکای تجاری آمریکا را ناگزیر کرد برای جلوگیری از آسیبهای اقتصادی، وارد مذاکراتی برای انعقاد توافقهای «متقابل» شوند. توافقهایی که نهتنها به حذف تعرفهها بر واردات از آمریکا و کاهش موانع غیرتعرفهای انجامید، بلکه کشورها را به حذف برخی بازیگران، بهویژه چین، از زنجیرههای تأمین حساس نیز ملزم کرد.
با این حال، تمرکز این سیاستها صرفاً بر چین نبوده است. واشنگتن همزمان تلاش کرده از این توافقها بهعنوان ابزاری برای مقابله با یکی از پروژههای راهبردی اتحادیه اروپا استفاده کند؛ حفاظت جهانی از نشانهای جغرافیایی.
وبگاه خبری تحلیلی دیپلماسی مدرن در این باره مینویسد: اتحادیه اروپا طی سالهای گذشته با دهها کشور توافق تجارت آزاد امضا کرده که در آنها از نامهای شاخص و سنتی محصولات اروپایی محافظت میشود. اما این رویکرد با مخالفت تولیدکنندگان آمریکایی، بهویژه در حوزه گوشت و پنیر، مواجه شده است؛ تولیدکنندگانی که این نامها را عمومی تلقی میکنند و خواهان استفاده آزادانه از آنها در بازارهای جهانی هستند.
در همین چارچوب، آمریکا در توافقهای جدید خود تعهداتی را گنجانده که هدف آن جلوگیری از گسترش یا حتی تداوم حمایت از این نامها در بازار کشورهای ثالث است. به این ترتیب، آنچه میتوان «جنگ بر سر تروآر» نامید، همچنان ادامه دارد و وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است.
فشار حقوقی برای بازتعریف نامها
در متن استاندارد این توافقها، از جمله با کشورهایی مانند اندونزی، مالزی و آرژانتین تصریح شده است که اگر نامی بهعنوان نشان جغرافیایی شناخته شود اما ویژگی یا کیفیت آن بهطور اساسی به منشأ جغرافیایی وابسته نباشد، کشور طرف توافق باید اجازه دهد تولیدکنندگان آمریکایی از آن نام استفاده کنند.
علاوه بر این، بندی مشخص درباره نامهای محصولات گوشتی و لبنی وجود دارد که کشورها را از محدود کردن دسترسی به بازار صرفاً به دلیل استفاده از این نامها منع میکند. در پیوست این توافقها، فهرستی شامل حدود ۴۰ نام پنیر و ۱۰ نام گوشت آمده است که تولیدکنندگان آمریکایی میتوانند بدون توجه به وضعیت حفاظتی آنها در کشور مقصد، از آنها بهره ببرند.
با این حال، میزان تأثیرگذاری این سیاستها بر نظام حمایتی اتحادیه اروپا محل بحث است. همانگونه که مارک تواین درباره موسیقی واگنر گفته بود، «آنقدرها هم که به نظر میرسد بد نیست.» بسیاری از این نامها در عمل عمومی محسوب میشوند مانند موزارلا یا چوریزو یا اساساً اتحادیه اروپا تمایلی به حفاظت مستقل از آنها ندارد، حتی در داخل مرزهای خود. نمونههایی مانند چدار، کاممبر، بری یا ادام تنها در قالب ترکیبهای خاصی محافظت میشوند و نه بهصورت مستقل.
با این وجود، برخی نامهای مهم در این فهرست وجود دارند که همچنان تحت حمایت اتحادیه اروپا هستند؛ از جمله فتا، گورگونزولا، فونتینا و آسییاگو. این نامها در بسیاری از توافقهای تجارت آزاد اتحادیه اروپا با کشورهایی مانند شیلی، ویتنام، ژاپن و مرکوسور نیز مورد حفاظت قرار گرفتهاند یا قرار است در توافقهای آتی محافظت شوند.
تعارضهای حقوقی و پیامدهای ژئوپلیتیکی
همین موضوع زمینهساز تعارضهای حقوقی جدی شده است. اگر کشوری برای اجرای تعهدات خود در قبال آمریکا، حمایت از این نشانها را لغو کند، ممکن است همزمان تعهدات خود در چارچوب سازمان تجارت جهانی را نیز نقض کند. این وضعیت در برخی موارد حتی پیچیدهتر میشود. برای مثال، در توافق آمریکا با اندونزی، به تولیدکنندگان آمریکایی اجازه داده شده از روش «تداعیسازی» استفاده کنند؛ به این معنا که محصول خود را بهگونهای عرضه کنند که یادآور نمونه اصیل اروپایی باشد مثلاً با استفاده از رنگها یا نمادهای یونانی برای پنیر فتا. این در حالی است که توافق اتحادیه اروپا با همین کشور چنین اقدامی را ممنوع میداند.
نمونه مشابهی نیز در توافق با آرژانتین دیده میشود، جایی که تعهدات این کشور در برابر آمریکا با توافق آن با اتحادیه اروپا در تضاد قرار میگیرد. این تعارضها میتواند به دعاوی حقوقی و حتی اقدامات تلافیجویانه منجر شود؛ از جمله احتمال محدودیتهای تجاری علیه صادراتی مانند گوشت گاو آرژانتین.
در این میان، اتحادیه اروپا ناگزیر است با دقت بیشتری تحولات را رصد کند تا شرکایش در توافقهای جدید با آمریکا، تعهدات پیشین خود را نقض نکنند. این موضوع بهویژه درباره توافقهایی که هنوز نهایی نشدهاند مانند مرکوسور، مکزیک، مالزی، تایلند، هند و فیلیپین اهمیت بیشتری دارد، چرا که هرگونه عدول از تعهدات مربوط به نشانهای جغرافیایی میتواند روند تصویب آنها را با خطر مواجه کند.
در سطحی گستردهتر، تحولات پیشرو میتواند حتی روابط قدرتهای بزرگ را نیز تحت تأثیر قرار دهد. سفر قریبالوقوع ترامپ به چین و احتمال طرح موضوع دسترسی محصولات کشاورزی آمریکا به این بازار، میتواند فشارهایی برای کاهش حمایت از برخی نشانهای جغرافیایی اروپایی ایجاد کند. با این حال، چین برای حفظ اعتبار خود در توافق دوجانبه با اتحادیه اروپا، ناگزیر به مقاومت در برابر چنین درخواستهایی خواهد بود.
وضعیت مشابهی در آمریکای شمالی نیز قابل تصور است، جایی که بازنگری در توافق آمریکا-مکزیک-کانادا میتواند مکزیک را در معرض فشار برای کاهش حمایت از محصولات اروپایی قرار دهد؛ اقدامی که در صورت تحقق، ممکن است به رد توافق با اتحادیه اروپا از سوی پارلمان این اتحادیه منجر شود.
در نهایت، اهمیت نشانهای جغرافیایی برای اروپا فراتر از اقتصاد است و به هویت فرهنگی این قاره گره خورده است. از همین رو، هرگونه تلاش برای تضعیف این نظام حمایتی در سطح جهانی، با واکنشی جدی و چندلایه از سوی بروکسل مواجه خواهد شد؛ واکنشی که میتواند معادلات تجاری و سیاسی را بهطور همزمان تحت تأثیر قرار دهد.
نظر شما